Hôm nay mình tự hỏi một câu khá thú vị.

Tại sao có những người lao vào làm việc, học tập và phát triển bản thân một cách điên cuồng, trong khi có những người khác, dù biết mình nên cố gắng hơn, lại không đủ quyết tâm để bắt đầu?

Ban đầu mình nghĩ đó là vấn đề của kỷ luật. Nhưng càng suy nghĩ, mình càng thấy có lẽ thứ khác biệt không nằm ở ý chí, mà nằm ở động lực gốc của mỗi người.

Sau một hồi tự phân tích, mình thử chia động lực của con người thành ba nhóm.

1. Chạy đến một điều gì đó

Đây có lẽ là kiểu động lực mà mình nghe nhiều nhất.

“Hãy đặt mục tiêu lớn hơn.”

“Hãy nghĩ đến cuộc sống mình mong muốn.”

“Hãy tưởng tượng phiên bản thành công của chính mình.”

Mình không nghĩ những lời khuyên này sai. Thực tế, với nhiều người có tham vọng rất lớn, đây là nguồn động lực cực kỳ mạnh. Họ luôn bị hấp dẫn bởi những gì đang ở phía trước, và chính viễn cảnh đó khiến họ không ngừng tiến lên.

Có lẽ vì ai cũng nói về nó, nên mình cũng từng mặc định rằng đây phải là cách duy nhất để tạo ra động lực. Mình cũng cố ép bản thân phải tìm một mục tiêu đủ lớn để theo đuổi.

Rồi mình bắt đầu nhìn lại những giai đoạn bản thân thay đổi nhiều nhất.

Và mình nhận ra một điều khá bất ngờ.

Điều thật sự khiến mình thay đổi lại không phải những mục tiêu ở phía trước.

Mình vẫn muốn có một cuộc sống tốt hơn.

Vẫn muốn tự do tài chính.

Vẫn muốn xây dựng sự nghiệp.

Nhưng chỉ riêng những mục tiêu ấy lại chưa đủ để khiến mình hành động với sự quyết liệt mà mình luôn nghĩ mình nên có.

Có lẽ vấn đề không nằm ở việc mục tiêu của mình quá nhỏ.

Mà là vì đó không phải nguồn động lực mạnh nhất của mình.

2. Chạy khỏi một điều gì đó

Khác với nhóm đầu tiên, nhóm này không bị kéo bởi tương lai, mà bị đẩy bởi quá khứ hoặc hiện tại.

Họ sợ quay lại những ngày nghèo khó.

Sợ cảm giác thất bại.

Sợ phải sống một cuộc đời mà chính mình cũng không mong muốn.

Nỗi đau tạo ra một cảm giác cấp bách rất đặc biệt.

Nó khiến con người làm được những điều mà trước đó họ luôn tìm lý do để trì hoãn.

Khi nhìn lại bản thân, mình nhận ra những lần thay đổi lớn nhất đều đến từ những giai đoạn như vậy.

Mình từng bị rớt môn nhiều lần vì không đủ năng lực code. Mình từng trải qua một mối tình khiến bản thân tổn thương và hoài nghi rất nhiều về chính mình.

Những khoảng thời gian đó thật sự rất đau.

Nhưng cũng chính trong những khoảng thời gian đó, mình bắt đầu học nghiêm túc hơn, dám chạy bộ dù trước đây rất ngại, dám đối mặt với những thứ mà trước kia luôn tìm cách tránh né.

Đó là lúc mình hiểu rằng nỗi đau không phải lúc nào cũng xấu.

Đôi khi, nó là cú hích mạnh nhất khiến một con người buộc phải trưởng thành.

3. Yêu chính quá trình

Đây là kiểu động lực mà mình ngưỡng mộ nhất.

Có những người không cần một mục tiêu quá lớn, cũng không cần một biến cố để thúc ép.

Họ vẫn đều đặn học mỗi ngày.

Vẫn xây dựng sản phẩm.

Vẫn đọc sách.

Vẫn tập luyện.

Không phải vì họ đang cố chứng minh điều gì với ai.

Cũng không phải vì họ đang chạy trốn khỏi điều gì.

Mà đơn giản vì họ yêu quá trình trở nên giỏi hơn mỗi ngày.

Đây có lẽ là nguồn động lực bền vững nhất.

Bởi khi kết quả đến chậm, họ vẫn tiếp tục.

Khi thất bại, họ vẫn tiếp tục.

Khi cuộc sống bình yên, họ cũng vẫn tiếp tục.

Họ không cần một lý do đặc biệt để bắt đầu mỗi sáng.

Việc phát triển bản thân đã trở thành một phần trong con người họ.

Điều mình nhận ra

Sau khi nhìn lại ba nhóm này, mình nhận ra bản thân hiện tại thuộc nhóm thứ hai nhiều hơn.

Điều đó giải thích vì sao mỗi lần gặp biến cố, mình lại thay đổi rất nhanh. Nhưng cũng giải thích vì sao khi cuộc sống trở nên ổn định, mình lại dễ mất động lực và quay về vùng an toàn.

Có lẽ mình đã vô thức biến nỗi đau thành nguồn nhiên liệu chính của bản thân.

Nhưng càng nghĩ, mình càng thấy điều đó không nên kéo dài.

Mình không thể mong cuộc đời liên tục tạo ra biến cố chỉ để bản thân tiếp tục phát triển.

Nếu cứ phải đợi một cú sốc mới chịu thay đổi, nghĩa là mình đang giao quyền quyết định sự trưởng thành của mình cho hoàn cảnh.

Đó không phải điều mình mong muốn.

Có lẽ điều mình cần làm là giữ lại điều tốt của nhóm 2 - sự quyết liệt, cảm giác cấp bách và tinh thần không bỏ cuộc - nhưng dần chuyển sang nhóm 3.

Học cách yêu việc học.

Yêu việc xây dựng.

Yêu cảm giác tiến bộ từng ngày.

Để một ngày nào đó, dù cuộc sống vẫn rất bình yên, mình vẫn muốn tiếp tục cố gắng.

Có lẽ, thứ tự phù hợp nhất với mình sẽ là:

Nhóm 2 giúp mình thức tỉnh.

Nhóm 3 giúp mình đi đường dài.

Nhóm 1 nhắc mình mình đang đi về đâu.

Và có lẽ, ở thời điểm hiện tịa đây là câu trả lời lý giải mình thấy hợp lý nhất cho câu

“Chúng ta đang cố gắng vì điều gì?”