Gần đây mình để ý đến một thói quen của bản thân: mỗi khi thật sự muốn một điều gì đó, mình rất dễ tưởng tượng đến kết quả rồi “sống trước trong nó”.

Một buổi đi chơi mà mình nghĩ sẽ rất vui, mình đã hình dung trước hôm đó sẽ như thế nào. Một việc mình bỏ nhiều công sức để sắp xếp, mình cũng tự nghĩ rằng người khác sẽ chú ý đến nó. Một người mình rất thích, sau một khoảng thời gian nói chuyện vui vẻ, mình bắt đầu tự lừa dối bản thân rằng có lẽ hai đứa sẽ có một cơ hội nào đó.

Nhưng rồi nhiều chuyện không xảy ra như mình nghĩ.

Buổi đi chơi cuối cùng cũng chỉ bình thường.

Những thứ mình chuẩn bị rất nhiều, người khác có thể chỉ đơn giản là thấy ổn rồi thôi.

Còn chuyện tình cảm kia có lẽ là lần khiến mình thất vọng nhất. Mình từng nghĩ những gì mình cảm nhận được giữa hai đứa có ý nghĩa. Mình nhìn thấy sự thoải mái khi nói chuyện, những dấu hiệu mà lúc đó mình nghĩ là khá rõ ràng, và mình bắt đầu tin rằng có lẽ chuyện này sẽ đi xa hơn.

Nhưng cuối cùng, người ấy không cho mình một cơ hội.

Đến khi mình dừng nói chuyện, họ cũng không tìm lại mình.

Điều làm mình thất vọng không chỉ là việc mình không có được người mình thích. Nó còn khiến mình bắt đầu nghi ngờ trực giác của chính mình.

Mình từng nghĩ mình khá giỏi trong việc cảm nhận một tình huống. Nhưng nếu có những lúc mình nhìn thấy rất nhiều dấu hiệu mà kết quả cuối cùng vẫn hoàn toàn khác, vậy những gì mình đang cảm nhận có thực sự đáng tin không?

Rồi gần đây mình lại gặp một tình huống khiến câu hỏi đó quay trở lại.

Mình sắp tham gia một cuộc thi học thuật. Mình khá thích ý tưởng của mình và bắt đầu có cảm giác rằng lần này có thể mình sẽ làm rất tốt.

Nhưng cùng lúc đó, mình lại bắt đầu sợ chính sự hào hứng của mình.

Mình nghĩ: nếu mình hy vọng quá nhiều thì sao?

Nếu mình bắt đầu tưởng tượng đến cảnh mình thành công, rồi cuối cùng mọi chuyện lại đi theo hướng ngược lại thì sao?

Mình đã từng trải qua cảm giác đó rồi.

Và càng nghĩ về nó, mình càng nhận ra có lẽ đây không chỉ là chuyện của cuộc thi.

Một cuộc thi có vẻ thuận lợi → mình nghĩ đến chiến thắng.

Một mối quan hệ có nhiều tín hiệu tốt → mình nghĩ đến tình yêu.

Một dự án có tiềm năng → mình nghĩ đến thành công.

Và nếu sau này mình kinh doanh, có lẽ mình cũng sẽ rất dễ nghĩ rằng một ý tưởng tốt sẽ được nhiều người đón nhận.

Có một điểm chung ở đây.

Mình nhìn thấy một khả năng tốt, rồi rất nhanh chóng đi đến một kết quả trong đầu.

Có lẽ chính đoạn ở giữa mới là thứ mình cần nhìn lại.

Từ “có thể” đến “sẽ”.

Từ một vài dấu hiệu tốt đến một câu chuyện hoàn chỉnh.

Từ một ý tưởng có tiềm năng đến viễn cảnh nó thành công.

Mình bắt đầu tự hỏi: tại sao mình lại cần phải đi nhanh đến kết quả như vậy?

MÌNH KHÔNG MUỐN HỌC CÁCH KHÔNG HY VỌNG

Lúc đó mình nghĩ mình đang đứng trước hai lựa chọn.

Hoặc là cứ hy vọng, rồi chấp nhận khả năng mình sẽ thất vọng.

Hoặc là cố gắng “không hy vọng” để nếu kết quả không như mong muốn thì mình đỡ đau hơn.

Nhưng càng nghĩ, mình càng thấy lựa chọn đúng không phải là hai câu trên mà là:

“Mình không muốn học cách không hy vọng.Mình muốn học một cách khác để hy vọng.”

Mình vẫn muốn thích một người.

Vẫn muốn tin vào một ý tưởng.

Vẫn muốn hào hứng với một cuộc thi.

Vẫn muốn tưởng tượng một ngày nào đó công việc mình làm sẽ được nhiều người biết đến.

Nếu phải loại bỏ tất cả những điều đó chỉ để tránh thất vọng, có lẽ cuộc sống cũng mất đi khá nhiều thứ thú vị.

Vấn đề có lẽ không nằm ở việc mình hy vọng.

Mà nằm ở việc mình có đang vô thức biến hy vọng thành dự đoán hay không.

MỘT CỤC SẮT TRONG LÒ RÈN

Mình bắt đầu tìm hiểu về chuyện này và tình cờ biết đến một hình ảnh trong Trang Tử ( một triết gia và tác gia vĩ đại của Đạo giáo thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc ) mà mình rất ấn tượng

Trang Tử từng dùng hình ảnh trời đất như một lò rèn lớn, nơi vạn vật không ngừng biến đổi. Trong câu chuyện đó có hình ảnh một cục sắt đang được rèn. Nếu cục sắt ấy nhảy lên và nói:

“Tôi nhất định phải trở thành một thanh kiếm nổi tiếng.”

thì có lẽ nó đã quên mất một chuyện: nó không biết người thợ rèn đang định làm gì với nó.

Trong nguyên bản, Trang Tử đang nói về sự biến đổi của vạn vật, về sinh tử và việc con người không nên quá cưỡng cầu một hình dạng cố định cho những thứ vốn luôn thay đổi.

Nhưng mình đọc đến đó lại nghĩ đến chuyện của mình.

Có những lúc mình cũng giống như cục sắt đó.

Mình nhìn thấy một hình dạng mà mình rất muốn trở thành, rồi bắt đầu tưởng tượng rằng những gì đang xảy ra chắc chắn đang dẫn mình đến đó.

Một cuộc thi có vẻ thuận lợi → mình nghĩ đến chiến thắng.

Một mối quan hệ có nhiều tín hiệu tốt → mình nghĩ đến tình yêu.

Một dự án có tiềm năng → mình nghĩ đến thành công.

Một ý tưởng kinh doanh có vẻ hay → mình có thể đã bắt đầu tưởng tượng đến cảnh rất nhiều người sử dụng nó.

Có lẽ không có gì sai với việc tưởng tượng những điều đó.

Nhưng mình không muốn việc tưởng tượng một khả năng biến thành việc “tự đánh lừa bản thân” rằng nó gần như đã chắc chắn xảy ra , để khi nó không “xảy ra” thì chúng ta sẽ nhận ra đến 1 sự thất vọng tột cùng …

NHÌN THÊM MỘT NHÁNH

Mình nghĩ đây là điều đầu tiên mình muốn tập.

Mỗi khi mình bắt đầu hy vọng rất nhiều vào một chuyện, mình sẽ thử nghĩ thêm một nhánh ngược lại.

Không phải để tự dọa mình.

Mà vì mình nhận ra trước đây mình thường chỉ nhìn thấy những gì thuận lợi.

Nếu mình nghĩ:

“Mình có khả năng làm rất tốt cuộc thi này.”

thì mình cũng muốn hỏi:

“Nếu mình thất bại thì sao?”

Nhưng lần này mình không muốn trả lời câu hỏi đó một cách hời hợt.

Không chỉ là “mình không đạt giải”. Mình muốn tưởng tượng nó cụ thể hơn một chút.

Mình không đạt giải.

Mình thất vọng.

Có thể mình sẽ nghĩ rằng ý tưởng của mình không tốt như mình tưởng.

Có thể mình sẽ thấy tiếc vì đã đặt nhiều hy vọng vào nó.

Rồi sau đó?

Mình vẫn có sản phẩm đã làm.

Vẫn có kinh nghiệm.

Vẫn biết cách trình bày tốt hơn.

Vẫn có thể sửa ý tưởng.

Vẫn còn những cuộc thi khác.

Nếu sau này mình làm một sản phẩm và không ai đón nhận thì sao?

Có thể mình sẽ phải thừa nhận rằng mình đã đánh giá sai nhu cầu.

Có thể mình sẽ phải bỏ ý tưởng.

Hoặc cũng có thể mình sẽ tìm ra một nhóm người khác cần nó hơn.

Mình bắt đầu thấy việc nghĩ đến một kịch bản thất bại không nhất thiết làm mình bi quan hơn.

Ngược lại, nó khiến mình nhận ra rằng mình thường “phóng đại” kết quả trong đầu.

Thành công được tưởng tượng như một bước ngoặt rất lớn.

Nhưng thất bại cũng vậy.

Trong khi thực tế, cả hai thường chỉ là một đoạn trong một câu chuyện dài hơn.

Vậy nên điều đầu tiên mình muốn nhớ là:

“Mỗi khi hy vọng vào một kết quả, hãy thử nhìn thêm một nhánh ngược lại. Và lần này, nghĩ nó sâu hơn một chút.”

MÌNH KHÔNG BIẾT KẾT QUẢ

Điều thứ hai mình muốn tập có lẽ khó hơn.

Mình muốn học cách nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ biết trước kết quả.

Không biết cuộc thi sẽ thế nào.

Không biết người khác thực sự nghĩ gì.

Không biết một dự án sẽ thành công đến đâu.

Không biết một người có ở lại hay không.

Không biết một ý tưởng kinh doanh sau này sẽ được đón nhận hay bị bỏ qua.

Trước đây mình thường nghĩ rằng phải đoán được kết quả thì mình mới cảm thấy yên tâm.

Nhưng có lẽ đó lại chính là lúc mình bắt đầu tự xây dựng quá nhiều câu chuyện trong đầu.

Nếu mình không biết thì sao?

“Thì mình không biết thôi 😌”

Và thay vì cố tìm một câu trả lời mà hiện tại chưa thể có, mình muốn hỏi:

“Nếu mình không biết kết quả, thì hiện tại mình vẫn có gì?”

Mình vẫn có khả năng chuẩn bị.

Vẫn có thể làm tốt phần việc của mình.

Vẫn có thể lựa chọn.

Vẫn có thể thay đổi.

Vẫn có thể học.

Vẫn có thể bắt đầu lại.

Có lẽ mình đã dành quá nhiều năng lượng để cố đoán xem tương lai sẽ cho mình thứ gì, thay vì nhìn xem hiện tại mình đang có những gì trong tay.

Cục sắt trong lò rèn không biết cuối cùng mình sẽ trở thành gì.

Nhưng nó vẫn đang được rèn.

Có lẽ mình cũng không cần biết trước.

VIẾT NÓ RA

Điều cuối cùng lại khá đơn giản.

Mình vốn đã có thói quen viết, nhưng mình nghĩ mình sẽ tạo thêm một nơi riêng cho những suy nghĩ kiểu này.

Không phải diary.

Mà là một nơi sẽ được tạo ra dành riêng cho những chuyện mình đang đặt quá nhiều hy vọng hoặc cảm xúc vào.

Một project lớn.

Một quyết định quan trọng.

Một cuộc thi.

Một mối quan hệ.

Một hướng đi mà mình nghĩ có thể thay đổi cuộc đời.

Một ý tưởng kinh doanh mà mình tin rằng có thể trở thành một thứ gì đó lớn.

Mình muốn viết nó ra ngay lúc nhận thấy mình bắt đầu xây dựng quá nhiều câu chuyện trong đầu.

Bởi vì khi một suy nghĩ chỉ nằm trong đầu, nó rất dễ trở thành sự thật đối với mình.

Mình có thể không nhận ra mình đang suy diễn.

Không nhận ra mình đang chỉ nhìn thấy những dấu hiệu thuận lợi.

Không nhận ra mình đã biến một khả năng thành một kết quả gần như chắc chắn.

Nhưng khi viết nó ra, mình có thể nhìn nó từ bên ngoài.

Mình có thể thấy:

“Mình đang hy vọng điều này.”

“Mình đang nghĩ nó sẽ xảy ra.”

“Nhưng thật ra mình không biết.”

Và có lẽ chỉ cần nhìn thấy điều đó thôi đã giúp mình tỉnh táo hơn một chút.

HY VỌNG MÀ KHÔNG BỊ HY VỌNG SỞ HỮU

Mình nghĩ mình sẽ vẫn hy vọng.

Vẫn có những thứ mình rất muốn.

Vẫn có những người mình rất thích.

Vẫn có những dự án mình tin tưởng.

Vẫn có những lúc mình sẽ tưởng tượng về một tương lai rất đẹp.

Mình không muốn loại bỏ những thứ đó , thậm chí nếu càng cố loại bỏ nó sẽ càng ám ảnh về nó và khó quên hơn.

Mình chỉ muốn thay đổi cách mình đứng trước chúng.

Mình có thể rất muốn thắng một cuộc thi mà không cần tin rằng mình chắc chắn sẽ thắng.

Mình có thể rất thích một người mà không cần tự viết trước kết thúc của một mối quan hệ.

Mình có thể tin một dự án có tiềm năng mà không cần xem thành công là điều đã được quyết định.

Mình có thể xây dựng một công việc kinh doanh mà không cần tin rằng chỉ vì mình rất tin vào nó, người khác cũng sẽ tin.

Có lẽ đây mới là điều mình đang tìm kiếm.

Không phải ít hy vọng hơn.

Mà là:

“Hy vọng mà không bị hy vọng sở hữu.”

Mình vẫn có thể bước vào lò rèn với một hình dạng mà mình mong muốn.

Nhưng mình chỉ là một cục sắt.

Mình không thể chỉ vì mình muốn trở thành một thanh kiếm mà bắt cả lò rèn phải thay đổi để đáp ứng mong muốn đó. Mình không thể bắt người thợ rèn phải gõ đúng những nhát búa mình muốn, hay bắt thế giới phải sắp xếp mọi thứ theo hình ảnh mà mình đã tưởng tượng.

Có lẽ phải ngược lại.

Mình bước vào lò rèn với mong muốn của mình, nhưng chấp nhận rằng chính quá trình rèn sẽ quyết định mình trở thành gì.

Có thể mình sẽ trở thành thứ mình từng mong muốn.

Cũng có thể không.

Có thể sẽ có những nhát búa mình không hiểu, những lần nung nóng mình không muốn, những đoạn đường khiến mình tưởng rằng mọi thứ đang đi sai hướng.

Nhưng mình không cần biết trước tất cả những điều đó.

Mình chỉ cần làm phần của mình: bước vào lò rèn, chịu được sức nóng, tiếp tục được rèn, và để thời gian trả lời câu hỏi mà hiện tại mình chưa thể biết.

Có lẽ thế giới không tồn tại để đáp ứng những gì mình mong muốn.

Và mình cũng chẳng cần thế giới phải làm như vậy.

Mình chỉ là một cục sắt đang ở giữa một quá trình mà mình chưa thể nhìn thấy toàn bộ.

Điều mình chỉ có thể làm là hy vọng, chuẩn bị cho khả năng mình có thể kiểm soát được và cố gắng, rồi để thực tại nói cho mình biết mình sẽ trở thành gì..